Autor: Mgr inż. Dominika Kwiecińska
Dlaczego w przychodni tak ważna jest świeża wymiana powietrza?
Wentylacja definiowana jest jako wymiana powietrza w pomieszczeniach, odbywająca się samoczynnie lub za pomocą urządzeń. Stanowi ona jedno z podstawowych elementów kontroli środowiska wewnętrznego budynków. Celem wentylacji jest utrzymanie jakości powietrza oraz zapewnienie komfortu przebywających osób w pomieszczeniach. W placówkach ochrony zdrowia wentylacja pełni też funkcję ochronną, ponieważ wpływa na ograniczenie ryzyka zakażeń.
Przychodnia to miejsce, w którym codziennie przebywa wiele osób o bardzo różnym stanie zdrowia. Spotykają się tam pacjenci z infekcjami, osoby z chorobami przewlekłymi, osoby zdrowe, seniorzy oraz dzieci. Część pacjentów może mieć obniżoną odporność, co sprawia, że są bardziej podatni na zakażenia. Z tego względu zapewnienie odpowiedniej jakości powietrza jest kluczowym elementem bezpieczeństwa dla osób przebywających w przychodni. Prawidłowo działająca wentylacja w przychodni spełnia kilka istotnych funkcji. Jedna z nich to rozcieńczanie i usuwanie drobnoustrojów obecnych w powietrzu, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko zakażeń krzyżowych między pacjentami oraz między pacjentami a personelem medycznym. Wentylacja usuwa również nadmiar dwutlenku węgla, który gromadzi się w pomieszczeniach. Podwyższone stężenie CO₂ może powodować uczucie zmęczenia, senność, bóle głowy i spadek koncentracji. W warunkach przychodni może to negatywnie wpływać zarówno na samopoczucie pacjentów, jak i na jakość pracy personelu.
W placówkach medycznych można spotkać różne rozwiązania wentylacyjne. Jedną z najprostszych rozwiązań jest wentylacja naturalna, oparta na otwieraniu okien oraz działaniu różnicy temperatur. Choć może ona wspomagać wymianę powietrza, jej skuteczność jest zmienna i zależna od warunków atmosferycznych. Z tego względu rzadko jest wystarczająca jako jedyne źródło wentylacji w przychodniach. Zaletami wentylacji naturalnej jest jej prostota i tani koszt, nie zużywa energii elektrycznej, natomiast nie ma kontroli nad ilością wymienianego powietrza oraz jest zależna od warunków atmosferycznych.
Rozwiązaniem o większej skuteczności jest wentylacja mechaniczna, w której wymiana powietrza odbywa się przy użyciu wentylatorów i systemów kanałów. Umożliwia ona utrzymanie stałej i kontrolowanej ilość świeżego powietrza, niezależnie od pogody i pory roku. Kolejną zaletą jest możliwość stosowania filtrów powietrza, które zatrzymują pyły, alergeny oraz część drobnoustrojów. W zależności od sposobu organizacji przepływu powietrza można wyróżnić trzy typy wentylacji mechanicznej: nawiewna, wywiewna, nawiewno-wywiewna. Wentylacja nawiewna, w której świeże powietrze jest dostarczane do pomieszczenia, natomiast usuwanie powietrza zużytego odbywa się w sposób naturalny. Poprawia to jakość powietrza, jednak istnieje brak kontroli nad usuwaniem powietrza co może prowadzić do niepożądanych i trudnych do przewidzenia przepływów między pomieszczeniami. Wentylacja wywiewna, polegająca na mechanicznym usuwaniu powietrza z pomieszczeń przy jednoczesnym dopływie powietrza z zewnątrz w sposób niekontrolowany. Stosowana jest najczęściej w pomieszczeniach, w których priorytetem jest usuwanie zanieczyszczeń, takich jak toalety, magazyny czy pomieszczenia techniczne. Wentylacja nawiewno-wywiewna, która umożliwia jednoczesną, zrównoważoną kontrolę nawiewu i wywiewu powietrza. Rozwiązanie to jest najczęściej rekomendowane w przychodniach, ponieważ pozwala na precyzyjne sterowanie strumieniami powietrza oraz ograniczenie niepożądanych przepływów między strefami o różnym poziomie ryzyka epidemiologicznego. Pozwala to na oddzielenie stref bardziej narażonych na obecność patogenów od pozostałych części placówki.
Wentylacja w przychodni często jest uzupełniana przez systemy filtracji. Filtry o wysokiej skuteczności, w tym filtry HEPA, są w stanie wychwytywać bardzo drobne cząstki, w tym bakterie i wirusy unoszące się w aerozolach np. podczas kaszlu czy kichaniu. Dzięki temu powietrze dostarczane do pomieszczeń jest nie tylko świeże, ale również czystsze. Filtracja ma szczególne znaczenie w gabinetach zabiegowych, poczekalniach oraz pomieszczeniach, w których przebywa jednocześnie wiele osób.
Dobrze zaprojektowany i utrzymany system wentylacyjny zwiększa bezpieczeństwo epidemiologiczne, poprawia komfort przebywania w przychodni i świadczy o wysokim standardzie opieki. Świeże powietrze to jeden z tych elementów, które realnie wspiera proces leczenia, choć czasami nie zdajemy sobie z tego sprawy.
- https://sjp.pl/wentylacja
- Zahi Alqarni, Yacine Rezgui, Ioan Petri, Ali Ghoroghi, Viral infection transmission and indoor air quality: A systematic review, Science of The Total Environment, Volume 923, 2024, 171308, ISSN 0048-9697, https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.171308.
- ANSI/ASHRAE/ASHE Standard 170-2021: Ventilation of Health Care Facilities.
- Behrouz Nourozi, Aneta Wierzbicka, Runming Yao, Sasan Sadrizadeh, A systematic review of ventilation solutions for hospital wards: Addressing cross-infection and patient safety, Building and Environment, Volume 247, 2024, 110954, ISSN 0360-1323, https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2023.110954
- Thornton GM, Fleck BA, Kroeker E, Dandnayak D, Fleck N, et al. (2023) The impact of heating, ventilation, and air conditioning design features on the transmission of viruses, including the 2019 novel coronavirus: A systematic review of filtration. PLOS Global Public Health 3(9): e0002389. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0002389