Kontekst badania
Jakość powietrza w budynkach szpitalnych ma kluczowe znaczenie dla zdrowia pacjentów i personelu. Jest ona zależna m.in. od jakości powietrza zewnętrznego, systemów wentylacji oraz zastosowanych technologii oczyszczania powietrza. W ostatnich latach, zwłaszcza po pandemii COVID-19, wzrosło zainteresowanie skutecznymi strategiami ograniczania zanieczyszczeń powietrza, w tym cząstek stałych (PM2.5), sadzy (BC) i ultradrobnych cząstek mierzonych jako powierzchnia osadzania się w płucach (LDSA). Badanie porównuje szpitale z Rumunii i Finlandii, które różnią się zarówno poziomem zanieczyszczenia powietrza zewnętrznego, jak i technologiami wentylacyjnymi.
Cele i hipotezy
Celem badania było: monitorowanie stężeń PM2.5, BC i LDSA w pomieszczeniach i na zewnątrz budynków szpitalnych; ocena wpływu różnych systemów wentylacji na jakość powietrza wewnętrznego; analiza skuteczności przenośnych oczyszczaczy powietrza w redukcji zanieczyszczeń cząsteczkowych. Hipoteza zakładała, że odpowiednie systemy wentylacyjne oraz oczyszczacze powietrza znacząco poprawiają jakość powietrza w szpitalach,, zwłaszcza w warunkach wysokiego zanieczyszczenia zewnętrznego.
Metody badawcze
Badanie przeprowadzono w trzech szpitalach: Bukareszt (Rumunia) – wentylacja naturalna, Helsinki (Finlandia) – nowoczesna wentylacja mechaniczna, Espoo (Finlandia) – starszy system wentylacji mechanicznej. W każdej placówce wykonano tygodniowe pomiary wewnątrz i na zewnątrz budynków z użyciem standaryzowanych narzędzi i procedur. Mierzono stężenia PM2.5, BC, LDSA, CO₂, temperaturę i wilgotność. W dwóch szpitalach (Bukareszt i Espoo) przeprowadzono interwencje z zastosowaniem oczyszczaczy powietrza.
Rezultaty badań i ich interpretacja
Najwyższe wartości PM2.5, LDSA i BC odnotowano w Bukareszcie. W szpitalach z wentylacją mechaniczną (Helsinki, Espoo) stężenia zanieczyszczeń były niższe niż w szpitalu z wentylacją naturalną. Oczyszczacze powietrza skutecznie zmniejszyły stężenia cząstek: redukcja współczynnika I/O (stosunek stężeń wewnętrznych do zewnętrznych) dla PM2.5 w Bukareszcie sięgnęła nawet 93,8%; w Espoo zanotowano mniej wyraźne efekty z powodu krótszego okresu pomiarowego i zmiennych źródeł wewnętrznych; najniższy współczynnik infiltracji zewnętrznych cząstek zanotowano w Helsinkach (0,039), a najwyższy w Bukareszcie (0,643), co wskazuje na wysoką skuteczność wentylacji mechanicznej; w szpitalach z wentylacją mechaniczną odnotowano stabilniejsze warunki temperaturowe i wilgotnościowe; zmienne poziomy CO₂ w Bukareszcie wskazują na niedostateczną wymianę powietrza w systemie wentylacji naturalnej.
Wnioski
Systemy wentylacji mechanicznej, zwłaszcza z filtracją HEPA, są bardziej skuteczne w ograniczaniu narażenia pacjentów i personelu na cząstki PM2.5, BC i UFP (LDSA). Przenośne oczyszczacze powietrza mogą znacząco poprawić jakość powietrza w pomieszczeniach, szczególnie w budynkach z wentylacją naturalną. Warto integrować technologie oczyszczania powietrza z odpowiednimi systemami wentylacyjnymi. Należy monitorować nie tylko PM2.5, ale także LDSA i BC, które lepiej oddają wpływ zanieczyszczeń na zdrowie.
Ograniczenia zakresu badawczego
Krótkoterminowy charakter pomiarów (1 tydzień) nie pozwala na ocenę długofalowej skuteczności oczyszczaczy. Pomiar prowadzono w różnych porach roku, co może wpływać na wyniki z powodu sezonowych różnic. Ograniczona liczba urządzeń pomiarowych nie pozwoliła na jednoczesne zbieranie pełnego zestawu danych we wszystkich pomieszczeniach. Brak dokładnej analizy źródeł wewnętrznych emisji cząstek.
Artykuł opublikowany w Building and Environment.