Autor: dr inż. Amelia Staszowska
Oczyszczacze powietrza to urządzenia, które zyskały na popularności w trakcie pandemii Covid-12 w kontekście ich wykorzystania w placówkach medycznych. Zainteresowanie tymi urządzeniami stale występuje a producenci i dystrybutorzy prześcigają się w ofertach. W reklamach często pojawia się termin oczyszczacze medyczne lub oczyszczacze do placówek opieki zdrowotnej. Problem w tym, że jest to tylko i wyłącznie chwyt reklamowy ponieważ oczyszczacze powietrza do szkół, domów i szpitali – od strony funkcjonalnej niczym się od siebie nie różnią.
Zadaniem oczyszczacza nie jest zastąpienie systemu wentylacji w pomieszczeniu a jedynie zmiana składu powietrza wewnętrznego. Oczyszczanie zatem to usuwanie z powietrza składników, które występują w ilościach wyższych niż wymaga tego użytkownik pomieszczenia. Stąd, zakres oczyszczania jest różny i zależny od potrzeb i preferencji użytkownika pomieszczenia. W przypadku placówek medycznych głównym zadaniem oczyszczaczy jest obniżenie lub całkowite wyeliminowanie występowania w powietrzu bioarozoli i wirusów. Zabieg ten zapewnia ograniczenie m.in. zakażeń wewnątrzszpitalnych.
W sprzedaży występują różne typy oczyszczaczy powietrza. Ze względu na ich sposób montażu mogą to być:
- samodzielne, przenośne jednostki,
- jednostki do montażu na ścianie,
- jednostki do montażu na suficie,
- jednostki zintegrowane z centralą wentylacyjną.
System oczyszczający stanowi zazwyczaj kilka filtrów powietrza: wstępny, filtr HEPA, filtr węglowy. Są również dostępne w sprzedaży oczyszczacze oparte na filtrach elektrostatycznych, fotokatalitycznych, plazmowych. Dodatkowo mogą być uzupełnione o lampy UVA, UVC, jonizator.
Oczyszczacz powietrza, aby poprawnie spełniał swoje funkcje musi być prawidłowo dobrany i użytkowany.
Gdzie można stosować oczyszczacze powietrza? Praktycznie w każdym pomieszczeniu szpitala lub przychodni o ile jego praca nie utrudni działania aparatury medycznej. Istnieje wiele doniesień naukowych potwierdzających skuteczne obniżenie narażenia na mikroorganizmy w powietrzu takich pomieszczeń jak: sale operacyjne, oddziały intensywnej terapii, sale pacjentów onkologicznych, oddział pediatryczny, ortopedia, hematologia, oddział ratunkowy, oddziały intensywnej opieki medycznej, sale operacyjne klinik stomatologicznych, poczekalnie.
Jak dobierać oczyszczacze powietrza? Powinny być dobierane do kubatury lub powierzchni użytkowanego pomieszczenia. Podstawowym parametrem jest CADR – informuje on ile m3 powietrza w ciągu godziny jest w stanie oczyścić urządzenie. Wartość ta powinna być wyższa jak 400.
Należy kupować jedynie urządzenia, których sprzedawcy posiadają jakikolwiek dokument potwierdzający skuteczność usuwania zanieczyszczeń przez oczyszczacz. W Polsce jest to rzadkość ponieważ w naszym kraju nie ma oficjalnego wymogu testowania i certyfikowania oczyszczaczy powietrza. Jedynie jednostki używające filtracji elektrostatycznej muszą mieć potwierdzony brak emisji ozonu do powietrza. Urządzenia oczyszczające powietrze w placówkach medycznych oparte na technologii produkcji rodników powinny być zarejestrowane w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Jak użytkować oczyszczacze powietrza? Jeżeli zależy nam na uzyskaniu jak najwyższego stopnia usunięcia mikroorganizmów z powietrza to najlepszym rozwiązaniem byłby system oczyszczający składający się z filtra HEPA, lampy UVC lub oczyszczacz elektrostatyczny.
- Należy pamiętać o regularnej wymianie filtrów i lamp UVC a w przypadku oczyszczaczy elektrostatycznych – myciu wkładów filtrujących.
- Oczyszczacz powinien być zlokalizowany jak najbliżej źródła zanieczyszczenia np. przy łóżku pacjenta.
- W trakcie pracy oczyszczacza należy unikać otwierania okien i drzwi do pomieszczenia.
- Oczyszczacz z lampą UVC powinien pracować na jak najniższej nastawie wentylatora. Pozwoli to maksymalnie wydłużyć czas kontaktu oczyszczanego powietrza z promieniowaniem ultrafioletowym.
Odpowiednio dobrane oczyszczacze powietrza mogą skutecznie poprawić jakość powietrza w pomieszczeniach szpitalnych, wspomóc system wentylacji w usuwaniu pyłów zawieszonych i patogenów, zdezynfekować powietrze, usunąć substancje gazowe i nieprzyjemne zapachy.
Są najprostszym rozwiązaniem zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego w sytuacji gdy nie ma możliwości wykonania kosztownego w użytkowaniu systemu wentylacji mechanicznej. Są również efektywnym rozwiązaniem chroniącym personel medyczny np. w trakcie sezonowych wzrostów zachorowań na grypę lub inne choroby zakaźne przenoszone drogą kropelkową w gabinetach lekarskich lub poczekalniach pacjentów.
Literatura
- Arıkan, İ., Genç, Ö. Z. L. E. M., Uyar, C., Tokur, M. E., Balcı, C., & Renders, D. P. (2022). Effectiveness of air purifiers in intensive care units: an intervention study. Journal of Hospital Infection, 120, 14-22.
- Lee, J. H., Rounds, M., McGain, F., Schofield, R., Skidmore, G., Wadlow, I., … & Monty, J. (2022). Effectiveness of portable air filtration on reducing indoor aerosol transmission: preclinical observational trials. Journal of Hospital Infection, 119, 163-169. https://doi.org/10.1016/j.jhin.2021.09.012
- Urrutia, A. R., Stawicki, S. P., Kimble, C. N., & Worrilow, K. C. (2023). The clinical and environmental effects of an advanced air purification technology in multiple healthcare settings. Science and Technology for the Built Environment, 29(9), 858-870. https://doi.org/10.1080/23744731.2023.2266349