Kontekst badania
Legionelloza pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, a liczba rejestrowanych przypadków w wielu krajach wykazuje tendencję wzrostową. W ramach działań prewencyjnych powszechnie prowadzi się monitoring bakterii z rodzaju Legionella w instalacjach wodnych budynków. W praktyce regulacyjnej i technicznej stosowane są jednak odmienne podejścia: część systemów nadzoru koncentruje się wyłącznie na Legionella pneumophila, natomiast inne obejmują wszystkie hodowlane gatunki Legionella. Rodzi to pytanie, czy szeroki zakres monitoringu rzeczywiście przekłada się na skuteczniejszą ochronę zdrowia publicznego, czy też prowadzi do działań nieadekwatnych do faktycznego ryzyka.
Cele i hipotezy
Celem artykułu było porównanie konsekwencji zdrowotnych, regulacyjnych i praktycznych dwóch strategii monitoringu: ukierunkowanej wyłącznie na L. pneumophila oraz obejmującej wszystkie gatunki Legionella. Autorzy postawili tezę, że rutynowe monitorowanie wszystkich gatunków nie zapewnia proporcjonalnych korzyści zdrowotnych, a w wielu przypadkach może prowadzić do nadmiernych i kosztownych interwencji, które nie znajdują uzasadnienia w danych epidemiologicznych.
Metody badawcze
Badanie ma charakter analizy przeglądowej i syntetycznej. Autorzy zestawili dane z międzynarodowego nadzoru epidemiologicznego dotyczące przypisania przypadków legionellozy do poszczególnych gatunków i serogrup Legionella z wynikami badań środowiskowych prowadzonych w instalacjach wody pitnej. Uzupełniono je analizą literatury dotyczącej ekologii bakterii, ich wrażliwości na dezynfekcję oraz dostępnych modeli ilościowej oceny ryzyka mikrobiologicznego (QMRA). Szczególną uwagę poświęcono ocenie, czy gatunki nie-pneumophila mogą pełnić rolę wiarygodnych wskaźników obecności i ryzyka związanego z L. pneumophila.
Rezultaty badań i ich interpretacja
Analiza danych klinicznych jednoznacznie wskazuje, że zdecydowana większość potwierdzonych przypadków legionellozy na świecie jest wywoływana przez L. pneumophila, głównie serogrupę 1. Udział gatunków nie-pneumophila w zachorowaniach jest niewielki i zwykle ogranicza się do specyficznych sytuacji, takich jak narażenie osób z poważnymi zaburzeniami odporności. Jednocześnie badania środowiskowe pokazują, że gatunki nie-pneumophila są często wykrywane w instalacjach wodnych, szczególnie w wodzie o niższej temperaturze, co prowadzi do wyraźnej rozbieżności między częstością ich występowania w środowisku a znaczeniem klinicznym.
Autorzy wykazują, że różnice ekologiczne pomiędzy L. pneumophila a gatunkami nie-pneumophila, obejmujące m.in. zakres temperatur wzrostu oraz reakcję na metody dezynfekcji, podważają zasadność traktowania wszystkich Legionella jako jednorodnej grupy ryzyka. Brak wiarygodnych modeli zależności dawka–odpowiedź dla większości gatunków nie-pneumophila dodatkowo uniemożliwia ich ilościową ocenę ryzyka zdrowotnego. W konsekwencji stosowanie sumarycznej liczby Legionella jako podstawy decyzji zarządczych może prowadzić do przeszacowania zagrożenia.
Wnioski
Autorzy dochodzą do wniosku, że w typowych warunkach eksploatacji budynków monitoring powinien koncentrować się przede wszystkim na Legionella pneumophila, jako gatunku odpowiedzialnym za największe obciążenie chorobowe. Takie podejście sprzyja skuteczniejszemu i bardziej racjonalnemu zarządzaniu ryzykiem, lepiej powiązanemu z rzeczywistymi efektami zdrowotnymi. Szerszy zakres monitoringu, obejmujący wybrane gatunki nie-pneumophila, może być uzasadniony w obiektach wysokiego ryzyka, takich jak szpitale, lub w regionach, gdzie lokalne dane epidemiologiczne wskazują na odmienne wzorce zachorowań.
Ograniczenia zakresu badawczego
Ograniczenia analizy wynikają przede wszystkim z niedostatecznej liczby danych klinicznych dotyczących zakażeń wywoływanych przez gatunki nie-pneumophila oraz z różnic w praktykach diagnostycznych pomiędzy krajami. Dominacja testów wykrywających głównie L. pneumophila serogrupy 1 utrudnia pełną ocenę znaczenia innych gatunków. Ponadto brak ugruntowanych modeli ilościowej oceny ryzyka dla większości gatunków Legionella zawęża możliwość formułowania precyzyjnych, ilościowych rekomendacji.
Artykuł opublikowano w American Chemical Society