Kontekst badania
W ostatnich latach rośnie znaczenie zagadnień związanych z bezpieczeństwem instalacji wodnych w budynkach ochrony zdrowia. Szczególną uwagę zwraca się na rolę elementów takich jak umywalki, syfony i odpływy, które mogą sprzyjać rozwojowi mikroorganizmów oraz ich przenoszeniu na powierzchnie i wyposażenie, między innymi poprzez rozpryski wody. Zjawiska te mają istotne znaczenie w oddziałach o podwyższonym ryzyku, takich jak oddziały intensywnej terapii, gdzie użytkownicy instalacji są szczególnie wrażliwi na zakażenia.
W odpowiedzi na te wyzwania w jednym ze szpitali w Wielkiej Brytanii wdrożono podejście polegające na całościowym przeprojektowaniu sposobu korzystania z wody i odprowadzania ścieków, z naciskiem na eliminację potencjalnych dróg przenoszenia zanieczyszczeń.
Cele i hipotezy
Celem pracy było opracowanie i przetestowanie nowego rozwiązania w zakresie punktów czerpalnych, które ogranicza ryzyko przenoszenia zanieczyszczeń związanych z tradycyjnymi układami wodno-kanalizacyjnymi. Kluczowym założeniem było to, że eliminacja odpływu w bezpośrednim sąsiedztwie punktu poboru wody oraz odpowiednie ukształtowanie sposobu użytkowania instalacji pozwolą ograniczyć możliwość wtórnego skażenia wody i otoczenia.
Przyjęto również, że skuteczność rozwiązania zależy nie tylko od samego urządzenia, lecz także od zmian organizacyjnych i właściwego przeszkolenia użytkowników.
Metody badawcze
Badanie miało charakter wdrożeniowy i zostało przeprowadzone w warunkach rzeczywistej eksploatacji oddziału intensywnej terapii. W ramach projektu usunięto tradycyjne umywalki, odpływy oraz część instalacji kanalizacyjnej w wybranych pomieszczeniach. W ich miejsce zastosowano bezodpływowe punkty czerpalne typu Frimley Faucet, wyposażone w filtry końcowe.
Równolegle przeorganizowano układ funkcjonalny pomieszczeń, wprowadzając jednoznaczny kierunek wykonywania czynności od stref bardziej zanieczyszczonych do czystszych. Zmieniono także praktyki eksploatacyjne, w tym zasady higieny oraz sposób korzystania z wody. Istotnym elementem procesu było zaangażowanie zespołu wielobranżowego oraz przeprowadzenie szkoleń dla personelu.
Rezultaty badań i ich interpretacja
Zastosowanie bezodpływowych punktów czerpalnych doprowadziło do ograniczenia jednego z głównych mechanizmów przenoszenia zanieczyszczeń, jakim jest kontakt strumienia wody lub naczyń z elementami instalacji odprowadzającej ścieki oraz powstawanie rozprysków. Eliminacja odpływu w bezpośrednim sąsiedztwie punktu poboru wody zmniejszyła tym samym ryzyko wtórnego skażenia.
Wskazano również na korzyści eksploatacyjne. Obejmują one zmniejszenie nakładów na utrzymanie instalacji, w szczególności w zakresie czyszczenia, usuwania zatorów oraz stosowania środków dezynfekcyjnych. Dodatkowo przewiduje się ograniczenie zużycia wody i energii, choć w tym zakresie dane są nadal gromadzone.
Istotnym aspektem była także dobra akceptacja rozwiązania przez użytkowników. Potwierdzono, że odpowiednio zaprojektowany bezodpływowy punkt czerpalny spełnia wymagania funkcjonalne zarówno w zakresie higieny pacjenta, jak i przygotowania wody do picia.
Wnioski
Przedstawione rozwiązanie wskazuje, że zmiana podejścia do projektowania punktów czerpalnych w budynkach ochrony zdrowia może istotnie wpłynąć na bezpieczeństwo użytkowania instalacji. Kluczowe znaczenie ma integracja rozwiązań technicznych z organizacją pracy oraz procedurami eksploatacyjnymi.
Bezdopływowy punkt czerpalny wyposażony w filtr końcowy może stanowić rozwiązanie proste, możliwe do wdrożenia w różnych obiektach i jednocześnie skuteczne w ograniczaniu ryzyka przenoszenia zanieczyszczeń związanych z wodą i ściekami. Dodatkową zaletą jest potencjał w zakresie obniżenia kosztów eksploatacyjnych oraz poprawy efektywności środowiskowej budynku.
Ograniczenia zakresu badawczego
Badanie ma charakter pilotażowy i zostało przeprowadzone w jednym obiekcie oraz na jednym typie oddziału, co ogranicza możliwość bezpośredniego uogólnienia wyników. Brakuje także szczegółowych, długoterminowych danych ilościowych dotyczących wpływu rozwiązania na zużycie wody, energii oraz wskaźniki związane z bezpieczeństwem użytkowania instalacji.
Należy również zauważyć, że wdrożeniu rozwiązania towarzyszyły równoległe zmiany organizacyjne i szkoleniowe, co utrudnia jednoznaczne przypisanie obserwowanych efektów wyłącznie zmianie technologicznej. Autorzy wskazują potrzebę dalszych badań w różnych typach obiektów oraz w dłuższym okresie eksploatacji.
Artykuł dostępny na stronie czasopisma Infection Prevention in Practice