Kontekst badania
Zapewnienie odpowiednich warunków środowiska wewnętrznego w salach położniczych jest szczególnie trudne, ponieważ należy jednocześnie uwzględnić potrzeby termiczne noworodków, komfort kobiet po porodzie oraz wymagania dotyczące jakości powietrza i ograniczania ryzyka transmisji patogenów. Problem jest jeszcze bardziej złożony w starszych budynkach szpitalnych wykorzystujących wentylację naturalną zamiast instalacji mechanicznych. Autorzy zwracają uwagę, że współczesne wytyczne traktują sale pacjentów i oddziały noworodkowe jako odrębne typy pomieszczeń, podczas gdy sale typu „rooming-in”, w których matka i noworodek przebywają razem, łączą cechy obu tych przestrzeni.
Cele i hipotezy
Celem badania było porównanie warunków środowiska wewnętrznego podczas dwóch zimowych kampanii pomiarowych przeprowadzonych w tym samym szpitalu w latach 2020 i 2026, ocena zależności między parametrami środowiskowymi a subiektywnymi odczuciami pacjentek oraz analiza wpływu zmienionego sposobu wentylowania oddziału na komfort cieplny i jakość powietrza. Szczególną uwagę poświęcono sprawdzeniu, czy standardowy model przewidywanego komfortu cieplnego (PMV) właściwie opisuje odczucia kobiet po porodzie.
Metody badawcze
Badanie przeprowadzono w siedmiu salach oddziału położniczego zabytkowego szpitala w Klużu-Napoce w Rumunii. Porównano dwie niezależne grupy kobiet po porodzie – 55 pacjentek badanych zimą 2020 r. oraz 51 pacjentek zimą 2026 r. W obu kampaniach wykonywano pomiary temperatury powietrza, wilgotności względnej, prędkości przepływu powietrza, temperatury promieniowania oraz stężenia dwutlenku węgla. Równocześnie uczestniczki wypełniały ankiety dotyczące odczuwanego komfortu cieplnego i jakości powietrza. Między kampaniami zmieniono sposób przewietrzania oddziału – zamiast otwierania okien w salach zaczęto otwierać okna na korytarzu przy pozostawianiu otwartych drzwi do sal, ograniczając przeciągi w pobliżu noworodków.
Rezultaty badań i ich interpretacja
Pomiary wykazały wyraźną poprawę jakości powietrza w 2026 r. Średnie stężenie CO₂ zmniejszyło się z około 1729 ppm do 1211 ppm, czyli o blisko 30%, a liczba bardzo wysokich wartości przekraczających 2000 ppm znacząco spadła. Jednocześnie średnia temperatura powietrza była o około 0,5°C niższa, natomiast prędkość ruchu powietrza uległa istotnemu zmniejszeniu. Autorzy podkreślają jednak, że na wyniki mogły wpłynąć również łagodniejsze warunki pogodowe podczas drugiej kampanii, dlatego nie można jednoznacznie przypisać poprawy wyłącznie zmianie sposobu wentylacji.
Pomimo korzystniejszych parametrów jakości powietrza kobiety po porodzie nadal odczuwały pomieszczenia jako zbyt ciepłe. Standardowy wskaźnik PMV wskazywał warunki bliskie neutralnym, natomiast subiektywne oceny pacjentek były konsekwentnie przesunięte w kierunku odczuwania wyższej temperatury. Różnica między przewidywaniami modelu a rzeczywistymi odczuciami wynosiła około 1,3–1,9 punktu skali komfortu cieplnego i została potwierdzona w obu kampaniach pomiarowych. Coraz więcej kobiet deklarowało również preferencję niższej temperatury – odsetek takich odpowiedzi wzrósł z około 36% do ponad 70%. Wyniki wskazują, że modele komfortu opracowane dla zdrowych dorosłych nie odzwierciedlają właściwie odczuć kobiet w okresie poporodowym.
Analiza jakości powietrza pokazała również, że poprawa parametrów obiektywnych nie zawsze przekłada się na równie wyraźną poprawę subiektywnej oceny. W salach o wyższych stężeniach CO₂ pacjentki częściej określały powietrze jako duszne, jednak średnie oceny jakości powietrza między obiema kampaniami różniły się znacznie mniej niż wyniki pomiarów. Autorzy interpretują to jako efekt adaptacji użytkowników oraz wpływu innych czynników środowiskowych, takich jak temperatura czy indywidualne oczekiwania dotyczące komfortu.
Wnioski
Badanie potwierdza, że sale położnicze wymagają odrębnych kryteriów projektowania i eksploatacji, uwzględniających jednocześnie potrzeby kobiet po porodzie oraz noworodków. Pośrednia wentylacja naturalna zastosowana w analizowanym szpitalu poprawiła jakość powietrza bez pogorszenia bezpieczeństwa cieplnego noworodków, jednak nie rozwiązała problemu nadmiernie ciepłych odczuć zgłaszanych przez matki. Autorzy wskazują, że obecne normy komfortu cieplnego oraz obowiązujące wytyczne dla pomieszczeń szpitalnych nie uwzględniają specyfiki sal typu „rooming-in” i wymagają aktualizacji.
Ograniczenia zakresu badawczego
Badanie przeprowadzono w jednym szpitalu i obejmowało dwie niezależne grupy pacjentek, dlatego wyniki nie pozwalają jednoznacznie określić przyczyn obserwowanych zmian. Nie wykonywano bezpośrednich pomiarów intensywności wymiany powietrza, a porównanie kampanii było dodatkowo obciążone różnicami warunków pogodowych między zimą 2020 i 2026 r. Autorzy podkreślają, że uzyskane wyniki mają charakter obserwacyjny i wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach obejmujących inne obiekty oraz różne systemy wentylacji.
Artykuł dostępny na stronie czasopisma Results in Engineering