Kontekst badania
Umywalki w salach szpitalnych od dawna uznaje się za miejsca, w których mogą gromadzić się groźne dla pacjentów drobnoustroje. W odpływach umywalek tworzą się biofilmy – cienkie warstwy mikroorganizmów przylegających do powierzchni rur, które są odporne na większość tradycyjnych metod czyszczenia. W tych środowiskach często występują bakterie takie jak Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter spp. czy oporne szczepy Enterobacterales. Choć wiele badań próbowało znaleźć skuteczny sposób na ograniczenie ich obecności, dotychczasowe rozwiązania, takie jak stosowanie środków chemicznych w płynie, pary czy ozonu, okazywały się zbyt kosztowne lub mało praktyczne w codziennej pracy szpitala.
Autorzy artykułu zauważyli, że kluczowym problemem jest to, iż tradycyjne płyny dezynfekujące zbyt szybko spływają z powierzchni rur i nie mają wystarczającego kontaktu z miejscami, w których rozwija się biofilm. Dlatego zaproponowali użycie środka w formie piany, która mogłaby dłużej utrzymywać się w rurach i działać skuteczniej.
Cele i hipotezy
Celem badania było sprawdzenie, czy regularne stosowanie pianowego środka dezynfekującego w odpływach umywalek może skutecznie ograniczyć rozwój i rozprzestrzenianie się bakterii w środowisku szpitalnym. Naukowcy założyli, że piana – dzięki swojej strukturze i dłuższemu czasowi kontaktu z powierzchnią – będzie skuteczniej dezynfekować trudno dostępne części instalacji wodnej niż standardowe metody czyszczenia.
Metody badawcze
Badanie przeprowadzono w szpitalu uniwersyteckim Duke University Hospital w Stanach Zjednoczonych. Uczestniczyło w nim trzydzieści umywalek w salach pacjentów, z czego połowa była objęta interwencją z użyciem pianowego środka dezynfekującego, a pozostałe czyszczono standardowo. Środek w postaci piany, zawierający nadtlenek wodoru i kwas nadoctowy, aplikowano do odpływu trzy razy w tygodniu. Badanie trwało trzydzieści pięć tygodni.
Z każdej umywalki pobierano regularnie próbki z trzech miejsc: z powierzchni umywalki, z odcinka rury tuż pod odpływem oraz z syfonu. Próbki analizowano w laboratorium w poszukiwaniu bakterii należących do grupy patogenów epidemiologicznie istotnych. Wyniki porównywano między grupą objętą dezynfekcją a grupą kontrolną.
Rezultaty badań i ich interpretacja
Wyniki jednoznacznie wskazały, że regularne stosowanie pianowego środka dezynfekującego znacząco zmniejszało skażenie umywalek groźnymi bakteriami. W umywalkach poddanych dezynfekcji jedynie dziewięć procent próbek było dodatnich, podczas gdy w umywalkach czyszczonych standardowo niemal połowa próbek (czterdzieści siedem procent) zawierała patogeny.
Największą różnicę zaobserwowano w miejscach trudno dostępnych – w syfonie i w rurze odpływowej. W syfonie bakterie wykryto tylko w czterech procentach przypadków w grupie z pianą, podczas gdy w grupie kontrolnej było to aż dwadzieścia cztery procent. W rurach odpływowych skażenie występowało odpowiednio w czterech i trzydziestu dziewięciu procentach przypadków. Na samej powierzchni umywalki różnica była niewielka, co sugeruje, że standardowe czyszczenie dobrze radzi sobie z powierzchniami zewnętrznymi, lecz nie sięga w głąb instalacji.
Zastosowanie piany nie tylko zmniejszyło liczbę bakterii, lecz także wydłużyło czas, zanim umywalka została po raz pierwszy skażona. W grupie kontrolnej wszystkie umywalki wykazały obecność patogenów już po jedenastu tygodniach od rozpoczęcia obserwacji. Tymczasem w grupie z pianą w tym samym czasie skażenie wystąpiło tylko w sześciu z piętnastu umywalek.
Najczęściej wykrywanymi bakteriami były Acinetobacter spp. oraz Stenotrophomonas spp. – drobnoustroje znane z dużej odporności na środki dezynfekujące i częstego występowania w środowisku szpitalnym.
Badacze zwrócili także uwagę na sposób użytkowania umywalek przez personel i pacjentów. W ponad dziewięćdziesięciu procentach przypadków znajdowano w nich lub na nich różne przedmioty, takie jak środki higieniczne, opakowania po żywności, ręczniki, a nawet sprzęt medyczny. Obecność tych rzeczy mogła sprzyjać przenoszeniu bakterii z instalacji na inne powierzchnie, a nawet do otoczenia pacjenta.
Wyniki wskazują, że piana dezynfekująca skutecznie ogranicza skażenie w miejscach, do których trudno dotrzeć standardowymi metodami. Choć niemal wszystkie umywalki ostatecznie uległy zakażeniu, proces ten był znacznie wolniejszy w grupie z pianą, co potwierdza jej działanie ochronne. Badacze podkreślają, że regularne stosowanie tego typu preparatów może znacząco zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania się bakterii w środowisku szpitalnym.
Wnioski
Zastosowanie pianowego środka dezynfekującego w odpływach umywalek pozwoliło skutecznie ograniczyć i opóźnić rozwój bakterii w instalacjach wodnych. Metoda ta może stanowić praktyczne uzupełnienie codziennych procedur czyszczenia, szczególnie w oddziałach, gdzie pacjenci są najbardziej narażeni na zakażenia. Dzięki temu rozwiązaniu można zmniejszyć ryzyko, że umywalka stanie się źródłem groźnych drobnoustrojów. Wyniki badania sugerują, że regularne stosowanie pianowych środków dezynfekujących może być prostą i skuteczną metodą wspierającą higienę środowiska szpitalnego.
Ograniczenia zakresu badawczego
Autorzy zaznaczają, że badanie przeprowadzono w jednym szpitalu i w nowo odnowionych umywalkach, które nie miały jeszcze rozwiniętych biofilmów. Oznacza to, że skuteczność środka w starszych instalacjach może być inna. Próbki pobierano raz w tygodniu, co mogło spowodować pominięcie krótkotrwałych epizodów skażenia. Nie prowadzono też szczegółowych analiz genetycznych bakterii, więc nie można było stwierdzić, czy drobnoustroje z umywalek były identyczne z tymi występującymi u pacjentów.
Artykuł opublikowano w Infection Control & Hospital Epidemiology