Kontekst badania
Postępujące zmiany klimatyczne prowadzą nie tylko do wzrostu średnich temperatur, ale również do częstszych i gwałtowniejszych wahań temperatury z dnia na dzień. W strefach umiarkowanych, takich jak Wielka Brytania, krótkoterminowe skutki zdrowotne zarówno ekstremalnych temperatur, jak i ich zmienności dobowej są nadal słabo rozpoznane, zwłaszcza na poziomie indywidualnym. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na śmiertelności lub zagregowanych danych szpitalnych, często z ograniczoną rozdzielczością przestrzenną. Brakuje szeroko zakrojonych analiz uwzględniających indywidualne hospitalizacje, różne przyczyny przyjęć oraz podatność grup społecznych i środowiskowych.
Cele i hipotezy
Celem badania było określenie krótkoterminowych związków pomiędzy:
- średnią temperaturą otoczenia,
- zmianą temperatury pomiędzy kolejnymi dniami (TCN – temperature change between neighbouring days),
a ryzykiem hospitalizacji ogółem oraz hospitalizacji z określonych przyczyn w Wielkiej Brytanii. Autorzy zakładali, że zarówno wysokie temperatury, jak i dodatnie zmiany temperatury między dniami zwiększają ryzyko hospitalizacji, przy czym efekty te różnią się sezonowo oraz są silniejsze w populacjach bardziej wrażliwych społecznie i środowiskowo.
Metody badawcze
Badanie oparto na danych z bazy UK Biobank dotyczących tej samej, wybranej grupy osób, z zastosowaniem podejścia case-crossover kontrolującego wpływ czasu. Analizą objęto ponad 1,38 mln dorosłych osób hospitalizowanych w latach 2006–2022. Ekspozycję na temperaturę określano na podstawie siatkowych danych klimatycznych o wysokiej rozdzielczości (1×1 km), przypisanych do adresów zamieszkania uczestników. Zastosowano modele rozkładu opóźnionych efektów nieliniowych (DLNM), uwzględniające opóźnienia do 3 dni, osobno dla sezonu ciepłego i chłodnego. Analizowano hospitalizacje ogółem oraz z przyczyn sercowo-naczyniowych, oddechowych, nerkowych, psychicznych i związanych z przegrzaniem. Przeprowadzono liczne analizy wrażliwości oraz analizy podgrup.
Rezultaty badań i ich interpretacja
W sezonie ciepłym wysokie temperatury istotnie zwiększały ryzyko hospitalizacji z powodu chorób nerek oraz chorób związanych z przegrzaniem. W sezonie zimowym ryzyko hospitalizacji było wyższe w cieplejsze dni zimowe, a nie podczas największych mrozów. Dotyczyło to zarówno hospitalizacji ogółem, jak i chorób sercowo-naczyniowych, oddechowych, psychicznych oraz związanych z przegrzaniem. Dodatnia zmiana temperatury między kolejnymi dniami była niezależnie związana ze wzrostem ryzyka hospitalizacji w obu sezonach, szczególnie w okresie zimowym. Efekty były wyraźniejsze wśród osób mieszkających w najbardziej zdeprywowanych dzielnicach (dzielnice, w których brakuje zasobów, a problemy społeczne i ekonomiczne są bardziej nasilone), na obszarach o niskim udziale terenów zielonych oraz o wysokiej gęstości zabudowy. Wyniki sugerują istotną rolę nierówności społecznych i środowiskowych w podatności na skutki klimatyczne.
Wnioski
Badanie dostarcza silnych dowodów, że zarówno globalna temperatury, jak i jej krótkoterminowa zmienność wpływają na ryzyko hospitalizacji w warunkach klimatu umiarkowanego. Skutki te są sezonowo zróżnicowane i szczególnie dotykają grup wrażliwych społecznie. Wyniki podkreślają potrzebę ukierunkowanych strategii adaptacyjnych i planistycznych, uwzględniających klimat, zdrowie publiczne oraz strukturę urbanistyczną.
Ograniczenia zakresu badawczego
Autorzy wskazują na kilka ograniczeń: selekcyjny charakter grupy badanej UK Biobank (tzw. healthy volunteer bias), brak danych o indywidualnej ekspozycji wewnątrz budynków, niemożność pełnej kontroli krótkoterminowych zanieczyszczeń powietrza oraz brak rozróżnienia między hospitalizacjami planowymi i nagłymi. Ponadto wyniki mogą mieć ograniczoną możliwość uogólnienia na populacje wiejskie, dzieci i młodzież.
Artykuł opublikowano w Communications Medicine